คำควบกล้ำและอักษรนำ ป.1: สอนให้แยกออกว่าคำไหนอ่านควบ คำไหนอ่านเสียงเดียว พร้อมแบบฝึกหัดฟรี 10 ชุด
โดย ครูพี่แกะ (ทีมงานใบงานคิดส์) · เผยแพร่

พอเด็กอ่านคำง่าย ๆ อย่าง มา ตา กา ได้คล่องแล้ว ด่านถัดไปที่ทำให้สะดุดคือคำที่มีพยัญชนะต้นสองตัวติดกัน บางคำต้องอ่านควบอย่าง ปลา บางคำเขียนสองตัวแต่อ่านเสียงเดียวอย่าง ทราย และบางคำมี ห อยู่ข้างหน้าแต่ไม่ออกเสียงอย่าง หมา เด็ก ป.1 จำนวนมากอ่านผิดเพราะยังแยกสามกลุ่มนี้ไม่ออก บทความนี้ครูพี่แกะสรุปวิธีสอนให้เด็กแยกได้ทีละกลุ่ม พร้อมแบบฝึกหัดคำควบกล้ำและอักษรนำ 10 ชุด ดาวน์โหลดฟรีครับ
ดาวน์โหลดชุดใบงานในบทความนี้ (ฟรี PDF A4)
ไฟล์คมชัด พร้อมสั่งพิมพ์ขนาด A4 ประหยัดหมึก 100% พัฒนาทักษะเด็กได้ทันที
สามกลุ่มที่หน้าตาคล้ายกัน แต่อ่านไม่เหมือนกัน
กลุ่มแรกคือคำควบกล้ำแท้ พยัญชนะตัวที่สองเป็น ร ล หรือ ว และต้องออกเสียงทั้งสองตัวพร้อมกันในจังหวะเดียว เช่น ปลา กวาง ครู พริก กลุ่มที่สองคือคำควบไม่แท้ เขียนสองตัวแต่ออกเสียงตัวเดียว เช่น ทราย อ่านว่า ซาย และ สร้อย อ่านว่า ส้อย กลุ่มที่สามคืออักษรนำ ในใบงานชุดนี้เป็น ห นำ ซึ่ง ห ไม่ออกเสียงเอง แต่ทำให้เสียงวรรณยุกต์ของตัวที่ตามมาเปลี่ยนไป เช่น หมา หนู หมอน
แบบฝึกหัดทุกแผ่นใช้รูปแบบเดียวกัน คือมีภาพ 10 ภาพ แต่ละข้อพิมพ์สระและตัวสะกดไว้ให้แล้ว เหลือช่องสี่เหลี่ยม 2 ช่องให้เด็กเติมพยัญชนะสองตัวจากคลังพยัญชนะด้านบน เช่น ภาพกลอง มีคำว่า __อง ให้เติม กล เด็กจึงได้ฝึกสังเกตว่าพยัญชนะคู่ไหนประกอบกับสระแล้วอ่านได้ตรงกับภาพ ภาพทุกภาพเป็นลายเส้นขาวดำ ทำเสร็จแล้วระบายสีต่อได้
- สอนทีละกลุ่ม อย่าเพิ่งให้เด็กทำแผ่นที่ผสมทั้งควบแท้ ควบไม่แท้ และอักษรนำในวันแรก
- ให้เด็กพูดชื่อภาพออกเสียงก่อนเติม เพราะเสียงที่พูดออกมาคือตัวช่วยเลือกพยัญชนะ
- เมื่อเติมเสร็จ ให้อ่านทั้งคำอีกครั้ง แล้วชี้ว่าคำนี้อยู่กลุ่มไหน
คำควบกล้ำแท้ ร ล ว: ฝึกทีละตัว ออกเสียงให้ชัด
ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือเด็กอ่าน ปลา เป็น ปา หรือ ครู เป็น คู เพราะได้ยินผู้ใหญ่รอบตัวพูดแบบไม่ควบ ก่อนทำแบบฝึกหัด ให้ครูหรือผู้ปกครองออกเสียงช้า ๆ ให้ได้ยินเสียงตัวที่สองชัด ๆ แล้วให้เด็กพูดตาม เด็กจะเริ่มได้ยินความต่างระหว่าง ปา กับ ปลา และเข้าใจว่าทำไมต้องเขียนสองตัว
ใบงานแยกตัวควบไว้ให้แล้ว ชุดที่ 2 เป็นควบ ร มีคลังพยัญชนะ กร คร ปร พร ใช้กับคำอย่าง กรง ครก แปรง พริก กระต่าย ครู ตะกร้า ปราสาท ชุดที่ 3 เป็นควบ ล มี กล ปล พล ขล ใช้กับ ปลา กลอง กล้วย พลอย เปล พลุ ขลุ่ย เกลือ กะหล่ำปลี ส่วนชุดที่ 4 เป็นควบ ว มี กว ขว คว ใช้กับ กวาง ขวาน ควาย ไม้กวาด ของขวัญ แตงกวา มือขวา
ลำดับที่ครูพี่แกะแนะนำคือเริ่มจากควบ ล เพราะคำส่วนใหญ่เป็นของที่เด็กรู้จักและออกเสียงง่าย ต่อด้วยควบ ว แล้วจึงไปควบ ร ซึ่งเด็กหลายคนยังออกเสียง ร ไม่ชัด

- เล่นเกมคู่คำ พูด ปา กับ ปลา หรือ คาย กับ ควาย แล้วให้เด็กชี้ว่าคำไหนมีเสียงควบ
- ถ้าเด็กออกเสียง ร ยังไม่ได้ ไม่ต้องบังคับ ให้เน้นที่การเขียนให้ถูกก่อน
- หลังทำชุดแยกตัวควบแล้ว ใช้ชุดที่ 5 หมวดสัตว์ และชุดที่ 6 หมวดสิ่งของ เป็นแผ่นทบทวนแบบผสม
คำควบไม่แท้: เขียนสองตัว อ่านตัวเดียว
คำควบไม่แท้ทำให้เด็กงงเพราะสวนทางกับสิ่งที่เพิ่งเรียน หลักที่ใช้สอนเด็ก ป.1 มีแค่สองข้อ ข้อแรก ทร ในคำไทยส่วนมากออกเสียงเป็น ซ เช่น ทราย ทรง ต้นไทร นกอินทรี พุทรา ข้อสอง คำควบไม่แท้ที่ขึ้นต้นด้วย สร ศร หรือ จร จะอ่านเฉพาะตัวหน้า ตัว ร ไม่ออกเสียง เช่น สร้อย อ่านว่า ส้อย สระน้ำ อ่านว่า สะ-น้ำ และ จริง อ่านว่า จิง
ชุดที่ 7 เป็นแบบฝึกหัดคำควบไม่แท้ มีคลังพยัญชนะ ทร สร ศร มีคำอย่าง ทราย สร้อย สระน้ำ ทรงผม สร้างบ้าน ทรัพย์สิน ให้เด็กเติม วิธีสอนที่ได้ผลคือให้เด็กอ่านออกเสียงคำที่เติมแล้ว ถ้าอ่านว่า ทะ-ราย หรือ ทราย แบบควบ ให้ชี้ภาพและถามว่าสิ่งนี้เราเรียกว่าอะไร เด็กจะรู้เองว่าคำที่พูดในชีวิตจริงคือ ซาย
- ทำบัตรคำ ทร แยกไว้ใบหนึ่ง เขียนกำกับว่า อ่านเหมือน ซ แปะไว้ข้างโต๊ะ
- ให้เด็กวงสีตัว ร ที่ไม่ออกเสียงในคำ สร้อย และ สระ เพื่อให้เห็นชัดว่าตัวไหนเงียบ
- อย่าสอนคำควบไม่แท้ก่อนเด็กมั่นใจกับควบแท้ เพราะจะสับสนทั้งสองกลุ่ม
อักษรนำ ห นำ: ห ไม่ออกเสียง แต่เปลี่ยนเสียงวรรณยุกต์
ห นำ ใช้กับอักษรต่ำเดี่ยว ได้แก่ ง ญ น ม ย ร ล ว เมื่อมี ห นำหน้า คำนั้นจะออกเสียงวรรณยุกต์ตามแบบอักษรสูง ลองให้เด็กเทียบ มา กับ หมา หรือ มี กับ หมี จะได้ยินว่าคำที่มี ห นำ เสียงสูงขึ้น ทั้งที่ ห ไม่ได้ออกเสียงออกมาเลย คำที่มีวรรณยุกต์ก็เปลี่ยนเช่นกัน เช่น หม้อ เขียนไม้โทและออกเสียงโท
ชุดที่ 8 เป็นอักษรนำหมวดสัตว์ มีคลังพยัญชนะ หม หน หร หย หง หว ใช้กับ หมา หมู หนู หมี หมึก หนอน จิ้งหรีด เหยี่ยว หงอนไก่ แมลงหวี่ ชุดที่ 9 เป็นหมวดสิ่งของ ใช้กับ หวี แหวน หมวก หมอน หม้อ หนังสือ ตะหลิว หลอดไฟ เข็มหมุด ดอกกุหลาบ ทั้งสองชุดเป็นคำที่เด็กพูดอยู่ทุกวัน จึงช่วยให้จำรูปคำได้เร็ว
นอกจาก ห นำ ยังมีอักษรนำอีกสองแบบที่เด็กจะพบใน ป.1 แต่ไม่ได้อยู่ในใบงานชุดนี้ แบบแรกคือ อ นำ ย ซึ่งมีเพียง 4 คำ คือ อย่า อยู่ อย่าง อยาก แบบที่สองคืออักษรสูงหรืออักษรกลางนำอักษรต่ำเดี่ยว ที่อ่านออกเสียงเป็นสองพยางค์ เช่น ขนม อ่านว่า ขะ-หนม ตลาด อ่านว่า ตะ-หลาด และ สนุก อ่านว่า สะ-หนุก ครูเล่าเสริมปากเปล่าหลังเด็กทำชุด ห นำ คล่องแล้วได้

ใช้ 10 ชุดให้ครบใน 2 สัปดาห์
สัปดาห์แรกเน้นควบแท้ วันที่ 1 ถึง 3 ทำชุดควบ ล ควบ ว และควบ ร วันละแผ่น วันที่ 4 และ 5 ทำชุดที่ 5 หมวดสัตว์ และชุดที่ 6 หมวดสิ่งของ ซึ่งผสมตัวควบหลายแบบ แล้วปิดท้ายด้วยชุดที่ 1 ที่รวมคำควบกล้ำแท้ 10 รูปแบบ มีคลังพยัญชนะ 10 คู่ให้เลือก ข้อละหนึ่งคู่
สัปดาห์ที่สองเริ่มด้วยชุดที่ 7 คำควบไม่แท้ ตามด้วยชุดที่ 8 และ 9 อักษรนำ แล้วจบด้วยชุดที่ 10 ทบทวนคำควบกล้ำและอักษรนำ ซึ่งผสมทั้งคำควบแท้และคำ ห นำ ไว้ในแผ่นเดียว แผ่นนี้ใช้เช็กได้ดีว่าเด็กแยกสองกลุ่มออกจากกันได้หรือยัง ถ้ายังสับสน ให้ย้อนกลับไปทำแผ่นของกลุ่มนั้นซ้ำอีกครั้ง
- ทำวันละ 1 แผ่นพอ ใช้เวลาไม่เกิน 15 นาที แล้วให้ระบายสีภาพเป็นรางวัล
- เขียนคำที่เด็กเติมผิดลงสมุดเล็ก แล้วหยิบมาทวนก่อนเริ่มแผ่นถัดไป
- หลังจบชุด ชวนเด็กหาคำควบกล้ำและคำ ห นำ จากป้ายหรือฉลากสินค้ารอบบ้าน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q:คำควบกล้ำกับอักษรนำต่างกันอย่างไร
A: คำควบกล้ำแท้ออกเสียงพยัญชนะทั้งสองตัวพร้อมกัน เช่น ปลา ส่วนอักษรนำแบบ ห นำ ตัว ห ไม่ออกเสียง แต่ทำให้คำออกเสียงวรรณยุกต์แบบอักษรสูง เช่น หมา ออกเสียงสูงกว่า มา
Q:ใบงานชุดนี้เหมาะกับเด็กชั้นไหน
A: เหมาะกับเด็ก ป.1 ที่กำลังเรียนเรื่องนี้ในหลักสูตร และเด็กอนุบาล 2 ถึง 3 ที่อ่านคำพื้นฐานได้แล้ว สำหรับเด็กอนุบาลให้เริ่มจากชุดควบ ล และชุดอักษรนำหมวดสัตว์ซึ่งเป็นคำที่คุ้นเคย
Q:ทำไมคำว่า ทราย ไม่อ่านว่า ทะ-ราย
A: เพราะ ทร ในคำไทยส่วนมากเป็นคำควบไม่แท้ ออกเสียงเป็น ซ ตัวเดียว ทราย จึงอ่านว่า ซาย เช่นเดียวกับ ทรง ต้นไทร และ พุทรา
Q:ต้องให้เด็กท่องว่าอักษรต่ำเดี่ยวมีตัวอะไรบ้างไหม
A: ยังไม่จำเป็นสำหรับเด็กเล็ก ให้ฝึกอ่านคำ ห นำ ที่เจอบ่อยอย่าง หมา หมู หนู หมอน จนคุ้นตาก่อน เมื่อเรียนเรื่องไตรยางศ์ใน ป.1 เด็กจะมีคำตัวอย่างในหัวไว้เชื่อมกับกฎแล้ว


